Przy neuropatii cukrzycowej warto codziennie oglądać stopy, nosić wygodne, zakryte buty i regularnie wykonywać proste ćwiczenia stóp oraz równowagi, np. krążenia stóp, wspięcia na palce przy krześle i stanie w ustawieniu stopa za stopą. Ćwicz 2–3 razy w tygodniu, z podparciem. Neuropatia dotyczy nawet połowy osób z cukrzycą, a leczenie samej cukrzycy prowadzi lekarz.
Poniżej: objawy alarmowe, kontrola stóp, dobór obuwia i 6 bezpiecznych ćwiczeń z dawkowaniem.
W skrócie
- Neuropatia obwodowa rozwija się u nawet 50% osób z długotrwałą cukrzycą.
- Stopy oglądaj codziennie, także podeszwy i przestrzenie między palcami.
- Rana, pęcherz lub gorąca, obrzęknięta stopa to sygnał do pilnej wizyty u lekarza, a nie do ćwiczeń.
- Konsultacja fizjoterapeutyczna w Rydułtowach kosztuje 180 zł; rehabilitację prowadzimy też w domu pacjenta do 15 km od gabinetu.
- Gabinet przyjmuje wyłącznie prywatnie (bez NFZ), pn–pt 7:00–20:00.
Spis treści
Czy przy neuropatii cukrzycowej można ćwiczyć?
Tak, a regularny ruch jest zalecany. Neuropatia osłabia czucie w stopach, siłę drobnych mięśni stopy i ruchomość stawów skokowych, przez co pogarsza się równowaga i rośnie ryzyko upadków. Ćwiczenia stóp i równowagi pomagają utrzymać sprawność, a wytyczne dotyczące stopy cukrzycowej z 2023 roku zalecają je osobom bez aktywnych ran stóp.
Fizjoterapeuta nie leczy cukrzycy – leki i insulinę zawsze dobiera lekarz prowadzący.
Kiedy najpierw do lekarza?
Najpierw do lekarza zgłoś się, gdy na stopie pojawi się rana, pęcherz, owrzodzenie lub zaczerwienienie, które nie znika, gdy stopa jest gorąca, obrzęknięta lub zmienia kształt, gdy palce sinieją albo czernieją, masz gorączkę, a także gdy drętwienie lub osłabienie nóg nagle się nasila albo zaczynasz się często przewracać.
Gorąca, obrzęknięta stopa bez wyraźnego urazu może oznaczać neuroartropatię Charcota, która wymaga pilnego odciążenia, a nie ćwiczeń. Nagłe osłabienie jednej strony ciała, zaburzenia mowy lub widzenia to wskazanie do wezwania pomocy pod numer 112. Przy aktywnej ranie stopy ćwiczenia w obciążeniu wolno wykonywać tylko po zgodzie lekarza.
Jak codziennie kontrolować stopy?
Raz dziennie, najlepiej wieczorem, obejrzyj obie stopy: grzbiet, podeszwy, piętę i przestrzenie między palcami. Szukaj ran, pęcherzy, otarć, odcisków, zaczerwienienia i zmian koloru. Użyj lusterka albo poproś o pomoc bliską osobę. Przy osłabionym czuciu drobne skaleczenie może w ogóle nie boleć, dlatego wzrok musi zastąpić czucie.
Stopy myj w letniej wodzie, sprawdzając jej temperaturę łokciem lub termometrem, i dokładnie osuszaj między palcami. Nie ogrzewaj stóp termoforem. Paznokcie obcinaj prosto, a odcisków nie usuwaj samodzielnie – zajmie się nimi podolog lub lekarz.
Jakie buty wybrać przy neuropatii?
Wybieraj buty zakryte, miękkie w środku, bez szwów uciskających palce, z szerokim i wysokim noskiem, stabilną piętą oraz zapięciem na rzep lub sznurówki. Kupuj je po południu, gdy stopy są lekko obrzęknięte. Przed każdym założeniem sprawdź ręką wnętrze buta, bo kamyk lub zagięta wkładka mogą niezauważenie zranić stopę.
Nie chodź boso, także w domu. Noś skarpety bez uciskających ściągaczy i codziennie je zmieniaj. Przy zniekształceniach stopy lekarz może zlecić obuwie lub wkładki dobierane indywidualnie.
Jakie ćwiczenia stóp i równowagi robić w domu?
Bezpieczny zestaw obejmuje krążenia stóp, zginanie i prostowanie palców, zgniatanie ręcznika palcami, wspięcia na palce przy krześle, wstawanie z krzesła oraz stanie stopa za stopą przy blacie. Ćwicz w butach lub skarpetach antypoślizgowych, 2–3 razy w tygodniu, zawsze z podparciem w zasięgu ręki, a po ćwiczeniach obejrzyj stopy.
- Krążenia stóp. Siedząc na krześle, unieś lekko stopę i zataczaj nią koła. 10 w każdą stronę, każdą stopą.
- Palce w górę i w dół. W siadzie, stopy płasko na podłodze: unieś wszystkie palce, a potem dociśnij je do podłoża. 2 serie po 10.
- Zgniatanie ręcznika. W siadzie, palcami przyciągaj do siebie ręcznik leżący pod stopą. 2 serie po 10 zgięć.
- Wspięcia na palce. Stojąc przodem do stabilnego krzesła lub blatu i trzymając się oburącz, unieś pięty i powoli opuść. 2 serie po 8–10.
- Wstawanie z krzesła. Z krzesła z oparciem wstań i powoli usiądź, na początku pomagając sobie rękami. 2 serie po 5–8.
- Stanie stopa za stopą. Przy blacie kuchennym ustaw jedną stopę tuż przed drugą i utrzymaj pozycję do 10 sekund, trzymając się blatu. 3–5 powtórzeń, potem zmiana nóg.
Jeśli ból się nasila lub promieniuje, przerwij ćwiczenie i skonsultuj się z fizjoterapeutą. Przerwij też przy zawrotach głowy, drżeniu, poceniu się lub osłabieniu, bo mogą świadczyć o niedocukrzeniu. Więcej ćwiczeń znajdziesz we wpisie ćwiczenia równowagi dla seniora.
Jak pomaga fizjoterapeuta?
Fizjoterapeuta ocenia czucie, siłę i ruchomość stóp, równowagę oraz sposób chodzenia, a potem dobiera ćwiczenia i ich dawkowanie do Twoich możliwości. Uczy bezpiecznego wstawania i chodzenia, doradza w sprawie obuwia i pomocy do chodzenia. Konsultacja w Rydułtowach kosztuje 180 zł, a liczbę wizyt ustala się indywidualnie.
Więcej o rehabilitacji w chorobach układu nerwowego przeczytasz na stronie rehabilitacja w chorobach neurologicznych.
Ceny obowiązują od 08.2026. Liczbę wizyt fizjoterapeuta ustala indywidualnie po konsultacji.
Warto wiedzieć: na wizytę zabierz buty noszone na co dzień, listę leków i ostatnie wyniki badań.
Podsumowanie
Przy neuropatii cukrzycowej podstawą jest codzienna kontrola stóp, zakryte, dobrze dopasowane buty i 6 prostych ćwiczeń stóp i równowagi wykonywanych 2–3 razy w tygodniu z podparciem. Rana, pęcherz lub gorąca, obrzęknięta stopa wymagają najpierw wizyty u lekarza.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ćwiczenia mogą cofnąć neuropatię cukrzycową?
Ćwiczenia nie odbudują uszkodzonych nerwów obwodowych, ale pomagają utrzymać siłę mięśni, ruchomość stawów i równowagę, co zmniejsza ryzyko upadków. Najważniejszym czynnikiem spowalniającym rozwój neuropatii jest dobra kontrola cukrzycy, którą prowadzi lekarz. Ćwiczenia są więc ważnym uzupełnieniem leczenia, a nie jego zamiennikiem.
Czy przy neuropatii cukrzycowej można chodzić na spacery?
Tak, jeśli na stopach nie ma ran, a lekarz nie zalecił odciążenia. Spacery warto zaczynać od krótkich odcinków po równym terenie, w dobrze dopasowanych butach i skarpetach. Po każdym spacerze obejrzyj stopy. Przy dużych zaburzeniach równowagi lepiej chodzić z osobą towarzyszącą lub z kijkami.
Co zrobić przed ćwiczeniami przy cukrzycy?
Jeśli przyjmujesz insulinę lub leki obniżające cukier, zapytaj lekarza, czy przed ćwiczeniami mierzyć glikemię. Miej przy sobie coś słodkiego, np. sok lub kostki cukru. Nie ćwicz, gdy czujesz się osłabiony, masz zawroty głowy lub poty. Załóż wygodne buty i przygotuj stabilne krzesło do podparcia.
Czy fizjoterapeuta może prowadzić ćwiczenia w domu pacjenta?
Tak. Gabinet „W zdrowym ciele” prowadzi rehabilitację domową do 15 km od Rydułtów, m.in. w Rybniku i Wodzisławiu Śląskim. Ćwiczenia w domu pozwalają przećwiczyć równowagę i chodzenie w otoczeniu, w którym pacjent porusza się na co dzień. Dokładną cenę wizyty ustalamy przy rezerwacji.
Źródła
- van Netten J.J. i wsp., Prevention of foot ulcers in persons with diabetes at risk of ulceration: IWGDF 2023 guidelines, Diabetes/Metabolism Research and Reviews, 2023.
- Pop-Busui R. i wsp., Diabetic Neuropathy: A Position Statement by the American Diabetes Association, Diabetes Care, 2017.
- Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą, 2024.
- Monteiro R.L. i wsp., Foot-ankle therapeutic exercise program can improve gait speed in people with diabetic neuropathy: a randomized controlled trial, Scientific Reports, 2022.
- Colberg S.R. i wsp., Physical Activity/Exercise and Diabetes: A Position Statement of the American Diabetes Association, Diabetes Care, 2016.
O autorze: mgr Tatiana Grabowska – magister fizjoterapii, numer prawa wykonywania zawodu PWZFz 11646. Od 2013 r. prowadzi Gabinet fizjoterapii i rehabilitacji „W zdrowym ciele” w Rydułtowach; ma ok. 12 lat doświadczenia zawodowego. Profil fizjoterapeutki.
- Konsultacja180 zł
- Skierowanieniepotrzebne
- Rejestracjapn–pt: 7.00–20.00
Google: 4,9ZnanyLekarz: 5,0
Booksy: 4,9197 opinii pacjentów
