Bolesny bark po udarze — jak chronić rękę na co dzień

Aby chronić bark po udarze, porażona ręka musi być stale podparta: na poduszce w łóżku, na stoliku lub podłokietniku na wózku i krześle. Nigdy nie ciągnij chorego za tę rękę ani nie podnoś go pod pachami. Ruchy ręką wykonuj powoli, bez bólu i nie wyżej, niż pozwala bark. Bolesny bark dotyczy nawet co trzeciej osoby po udarze.

Poniżej: skąd bierze się ból barku, kiedy najpierw iść do lekarza, jak podpierać i układać rękę oraz najczęstsze błędy opiekunów.

Dlaczego bark po udarze boli?

Po udarze mięśnie wokół barku są osłabione lub nadmiernie napięte, więc przestają utrzymywać głowę kości ramiennej w stawie. Ciężar zwisającej ręki naciąga torebkę stawową i może doprowadzić do podwichnięcia barku. Ból nasilają też ciągnięcie za rękę, zbyt duży zakres ruchu, spastyczność, obrzęk dłoni i zaburzenia czucia, przez które chory nie chroni ręki.

Podwichnięcie często widać jako wgłębienie pod wyrostkiem barkowym. Bolesny bark utrudnia ubieranie, sen i ćwiczenia, dlatego rękę chroni się od pierwszych dni po udarze. O etapach powrotu do sprawności piszemy w przewodniku po rehabilitacji po udarze.

Jak podpierać porażoną rękę na co dzień?

Porażona ręka nie powinna zwisać dłużej niż chwilę. Gdy chory siedzi, przedramię leży na stole, podłokietniku lub poduszce na kolanach, z dłonią otwartą. Podczas przesiadania i chodzenia opiekun stoi po stronie niedowładu i podtrzymuje rękę od spodu, pod łokciem i przedramieniem. Temblak stosuj tylko wtedy, gdy zaleci go fizjoterapeuta lub lekarz.

1. Sprawdzaj ułożenie ręki. Chory z zaburzeniami czucia nie zauważy, że ręka zsunęła się z podłokietnika.
2. Podtrzymuj od spodu. Jedną dłonią pod łokciem, drugą pod nadgarstkiem – nigdy za dłoń czy palce.
3. Ubieraj od strony chorej. Rękaw nasuwaj na rękę, zamiast przeciągać rękę przez rękaw; rozbieraj od strony zdrowej.
4. Przy myciu unoś rękę tylko do wysokości, która nie wywołuje bólu.

Jeśli ruch wywołuje ból barku, przerwij go i skonsultuj się z fizjoterapeutą.

Jak układać rękę w łóżku i na wózku?

W leżeniu na plecach podłóż płaską poduszkę pod bark i całą rękę, tak by łokieć był nieco odsunięty od tułowia, a dłoń otwarta. Na boku zdrowym ręka chora leży z przodu na poduszce. Na boku chorym bark wysuń lekko do przodu, żeby chory nie leżał na stawie. Na wózku przedramię spoczywa na stoliku lub szerokim podłokietniku.

Stolik do wózka lub podłokietnik z podpórką ułatwia utrzymanie ręki przez cały dzień – sprzęt warto dobrać z fizjoterapeutą. Jak przygotować dom i rodzinę do ćwiczeń, opisujemy we wpisie rehabilitacja domowa po udarze.

Czego nie robić z porażoną ręką?

Nie ciągnij chorego za porażoną rękę przy siadaniu, wstawaniu czy poprawianiu w łóżku i nie podnoś go pod pachami. Nie pozwalaj ręce zwisać z łóżka ani wózka. Nie unoś jej gwałtownie nad głowę, nie używaj bloczków nad głową, nie ćwicz przez ból i nie zakładaj ręki chorego na swoją szyję przy przesiadaniu.

Błędem jest też ciasny temblak noszony przez cały dzień, bo utrwala zgięcie łokcia i przyciąganie ręki do tułowia. Ćwiczenia z bloczkiem nad głową wytyczne wymieniają jako czynnik sprzyjający bólowi barku.

Jak pomaga fizjoterapeuta?

Fizjoterapeuta ocenia bark, zakres ruchu, napięcie mięśni i ewentualne podwichnięcie, a potem dobiera bezpieczne ćwiczenia, ułożenie i sposób podparcia ręki. Uczy też opiekuna chwytów przy przesiadaniu, ubieraniu i myciu, na jego własnym łóżku i wózku. W razie potrzeby stosuje kinesiotaping lub doradza w wyborze podpórki i temblaka.

Zakres terapii neurologicznej opisuje strona rehabilitacja po udarze i w chorobach neurologicznych. Liczbę wizyt fizjoterapeuta ustala indywidualnie po ocenie.

Podsumowanie

Bolesny bark dotyczy nawet co trzeciej osoby po udarze, ale wielu codziennych błędów da się uniknąć. Porażona ręka ma być zawsze podparta, podtrzymywana od spodu i poruszana tylko w zakresie bez bólu. Nagły ból, obrzęk dłoni lub ból po upadku wymaga oceny lekarza.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

• Anwer S., Alghadir A., Incidence, Prevalence, and Risk Factors of Hemiplegic Shoulder Pain: A Systematic Review, International Journal of Environmental Research and Public Health, 2020.
• Winstein C.J. i wsp., Guidelines for Adult Stroke Rehabilitation and Recovery (AHA/ASA), Stroke, 2016.
• Intercollegiate Stroke Working Party, National Clinical Guideline for Stroke for the UK and Ireland, 2023.
• Ada L., Foongchomcheay A., Canning C., Supportive devices for preventing and treating subluxation of the shoulder after stroke, Cochrane Database of Systematic Reviews, 2005.
• National Institute for Health and Care Excellence (NICE), Stroke rehabilitation in adults (NG236), 2023.