Jonoforeza — na czym polega i jakie leki się stosuje

Jonoforeza to zabieg, w którym prąd stały wprowadza lek przez nieuszkodzoną skórę do tkanek leżących pod elektrodą. Lek o określonym ładunku umieszcza się pod elektrodą tego samego znaku, a prąd przesuwa jego cząsteczki w głąb. Najczęściej stosuje się leki przeciwzapalne i znieczulające, zlecone przez lekarza. W Rydułtowach zabieg kosztuje 15 zł.

Poniżej wyjaśniamy, jak działa jonoforeza, jakie leki się w niej stosuje i kto je zleca, jak wygląda zabieg, kto nie powinien z niego korzystać oraz kiedy ból wymaga najpierw wizyty u lekarza.

Na czym polega jonoforeza?

Jonoforeza wykorzystuje zasadę, że ładunki jednoimienne się odpychają. Lek o ładunku dodatnim umieszcza się pod elektrodą dodatnią, a o ładunku ujemnym – pod ujemną. Prąd stały „wypycha” cząsteczki leku przez skórę w kierunku drugiej elektrody. Lek działa głównie miejscowo, na głębokości kilku milimetrów, i tylko w niewielkiej ilości przenika do krwi.

Sam prąd stały, czyli galwanizacja, poprawia ukrwienie skóry i tkanek pod elektrodami, co jest dodatkowym efektem zabiegu. Jonoforezę stosuje się najczęściej przy bólu i stanach zapalnych tkanek leżących płytko: ścięgien, przyczepów mięśni, torebek drobnych stawów. Inne rodzaje prądów leczniczych porównujemy we wpisie elektroterapia – rodzaje prądów.

Jakie leki stosuje się do jonoforezy?

Do jonoforezy używa się leków w postaci roztworu lub żelu, które w wodzie tworzą jony. Najczęściej są to niesteroidowe leki przeciwzapalne, np. diklofenak lub salicylany, leki znieczulające, np. lignokaina, oraz kortykosteroidy, np. deksametazon. Rzadziej stosuje się m.in. preparaty wapnia lub magnezu. Ładunek leku decyduje o tym, pod którą elektrodą się go umieszcza.

Biegunowość i zastosowania orientacyjne. Nie każdy żel czy maść z apteki nadaje się do jonoforezy – część preparatów zawiera składniki, które utrudniają przepływ leku lub drażnią skórę pod elektrodą.

Kto zleca lek i skąd go wziąć?

Lek do jonoforezy dobiera i zleca lekarz, bo to on odpowiada za leczenie farmakologiczne i zna choroby oraz inne leki pacjenta. Zlecenie warto mieć na piśmie, z nazwą leku. Fizjoterapeuta nie wybiera leku samodzielnie, ale sprawdza, czy preparat nadaje się do zabiegu, i dobiera biegun elektrody, natężenie prądu oraz miejsce zabiegu.

. W razie wątpliwości zapytaj w rejestracji przy umawianiu wizyty, zanim wykupisz lek. Leki na receptę, np. deksametazon, wymagają recepty od lekarza.

Jak wygląda zabieg i co się czuje?

Fizjoterapeuta nasącza lekiem podkładkę lub nakłada go pod elektrodę czynną, drugą elektrodę umieszcza obok lub po przeciwnej stronie kończyny, a potem powoli zwiększa natężenie. Pacjent czuje mrowienie i lekkie pieczenie pod elektrodami. Silne pieczenie lub kłucie trzeba zgłosić od razu, bo prąd stały przy zbyt dużym natężeniu może podrażnić lub oparzyć skórę.

Skóra w miejscu zabiegu musi być czysta i nieuszkodzona – nie golimy jej tuż przed zabiegiem i nie smarujemy kremem. Po zabiegu bywa zaczerwieniona przez pewien czas; to typowa reakcja. Pęcherz, ranka lub swędząca wysypka pod elektrodą wymagają przerwy w zabiegach i zgłoszenia fizjoterapeucie.

Kto nie może mieć jonoforezy?

Jonoforezy nie wykonuje się przy uczuleniu na stosowany lek, nadwrażliwości na prąd stały, metalu w okolicy zabiegu, np. endoprotezie lub płytce, rozruszniku serca, uszkodzonej lub chorej skórze, zaburzeniach czucia, nad zmianą nowotworową, przy gorączce i zakrzepicy. U osób z uczuleniem na leki przeciwzapalne lub astmą wywołaną aspiryną nie stosuje się salicylanów ani diklofenaku.

Przed zabiegiem powiedz fizjoterapeucie o wszystkich uczuleniach, przyjmowanych lekach (zwłaszcza przeciwzakrzepowych), implantach i ciąży. Pełne zestawienie przeciwwskazań znajdziesz we wpisie przeciwwskazania do fizykoterapii.

Ceny obowiązują od 08.2026.

Podsumowanie

Jonoforeza wprowadza lek przez skórę za pomocą prądu stałego i działa głównie miejscowo, na tkanki leżące płytko. Lek zleca lekarz, a fizjoterapeuta dobiera biegun elektrody i natężenie oraz sprawdza przeciwwskazania, zwłaszcza uczulenia i metal w okolicy zabiegu. W Rydułtowach zabieg kosztuje 15 zł.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

• Mika T., Kasprzak W. (red.), Fizykoterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, wydanie.
• Straburzyńska-Lupa A., Straburzyński G., Fizjoterapia z elementami klinicznymi, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, wydanie.
• Gudeman S.D. i wsp., Treatment of plantar fasciitis by iontophoresis of 0.4% dexamethasone: a randomized, double-blind, placebo-controlled study, American Journal of Sports Medicine, 1997.
• Osborne H.R., Allison G.T., Treatment of plantar fasciitis by LowDye taping and iontophoresis: short term results of a double blinded, randomised, placebo controlled clinical trial of dexamethasone and acetic acid, British Journal of Sports Medicine, 2006.