Elektroterapia — rodzaje prądów i na co pomagają

Elektroterapia to dział fizykoterapii, w którym przez elektrody na skórze przepływa prąd o kontrolowanych parametrach. Najczęściej stosuje się ją przeciwbólowo, do poprawy ukrwienia, wprowadzania leków przez skórę i pobudzania osłabionych mięśni. W gabinecie „W zdrowym ciele” w Rydułtowach dostępnych jest 8 rodzajów zabiegów elektroterapii, a każdy kosztuje 15 zł.

Poniżej porównujemy rodzaje prądów, wyjaśniamy, czym się różnią, co mówią o nich badania i kto nie powinien z nich korzystać.

Jakie rodzaje prądów stosuje się w elektroterapii?

Prądy w elektroterapii dzieli się według częstotliwości i kształtu impulsu. Prąd stały to galwanizacja i jonoforeza. Prądy małej częstotliwości to m.in. diadynamiczne, Traeberta, TENS i elektrostymulacja. Prądy średniej częstotliwości to interferencyjne i Kotza. Każdy rodzaj ma inne odczucia i inne główne zastosowanie, choć wiele z nich działa przeciwbólowo.

Parametry orientacyjne. Każdy z tych zabiegów kosztuje 15 zł; ceny obowiązują od 08.2026. TENS opisujemy osobno we wpisie prądy TENS.

Jak działają galwanizacja i jonoforeza?

Galwanizacja to zabieg prądem stałym, który rozszerza naczynia krwionośne, poprawia ukrwienie i może zmniejszać ból. Jonoforeza wykorzystuje ten sam prąd do wprowadzenia leku przez skórę: lek o określonym ładunku umieszcza się pod elektrodą o tym samym znaku, a prąd przesuwa jego cząsteczki w głąb tkanek. Stosuje się np. leki przeciwzapalne lub znieczulające.

Prąd stały może podrażnić skórę, a przy uszkodzonym naskórku lub zbyt dużym natężeniu – spowodować oparzenie pod elektrodą. Dlatego skóra musi być nieuszkodzona, a pacjent powinien zgłaszać silne pieczenie. Przed jonoforezą fizjoterapeuta pyta o uczulenia na leki.

Czym różnią się prądy diadynamiczne, Traeberta i interferencyjne?

Wszystkie trzy działają głównie przeciwbólowo, ale inaczej się je odczuwa. Prądy diadynamiczne mają kilka odmian i wywołują wibrację. Prądy Traeberta dają silne mrowienie i drżenie mięśni, często przy bólach kręgosłupa. Prądy interferencyjne powstają w głębi tkanek z nałożenia dwóch prądów średniej częstotliwości, dlatego skóra odczuwa je łagodniej, nawet przy działaniu na głębsze struktury.

Prądy diadynamiczne mają składową stałą, więc podobnie jak galwanizacja mogą podrażniać skórę. Prądy interferencyjne wykorzystuje się przy bólach stawów i mięśni, gdy pacjent źle znosi prądy małej częstotliwości. Wybór zależy od miejsca bólu, wrażliwości skóry i reakcji na wcześniejsze zabiegi.

Do czego służą elektrostymulacja i prądy Kotza?

Elektrostymulacja wywołuje skurcz mięśnia impulsem prądu. Stosuje się ją, gdy mięsień jest osłabiony po unieruchomieniu, operacji lub urazie, a także przy niektórych uszkodzeniach nerwów, gdy parametry dobiera się do stopnia odnerwienia. Prądy Kotza to odmiana elektrostymulacji prądem średniej częstotliwości, wywołująca silne skurcze, wykorzystywana jako uzupełnienie treningu wzmacniającego.

Elektrostymulacja ma sens, gdy pacjent jednocześnie ćwiczy: sam skurcz wywołany prądem nie zastąpi aktywnego ruchu. Przykładem jest osłabiony mięsień czworogłowy uda po operacji kolana, np. w trakcie rehabilitacji po rekonstrukcji ACL.

Co mówią badania o skuteczności elektroterapii?

Stan dowodów jest różny dla poszczególnych prądów. Najlepiej udokumentowana jest elektrostymulacja mięśni jako dodatek do ćwiczeń, np. po operacjach kolana. Dla prądów przeciwbólowych, w tym interferencyjnych i diadynamicznych, badań jest mniej, a ich jakość bywa niska. Wytyczne traktują elektroterapię jako uzupełnienie ćwiczeń i edukacji, a nie samodzielne leczenie.

Metaanalizy wskazują, że prądy interferencyjne mogą zmniejszać ból, gdy dodaje się je do innych metod, ale jako jedyna metoda nie wykazują przewagi. Dla prądów Traeberta i diadynamicznych brakuje dużych badań wysokiej jakości. W praktyce fizjoterapeuta stosuje elektroterapię, gdy ból utrudnia ćwiczenia.

Kto nie może mieć zabiegów elektroterapii?

Elektroterapii nie wykonuje się u osób z rozrusznikiem serca lub kardiowerterem-defibrylatorem, nad brzuchem i miednicą w ciąży, nad zmianą nowotworową, przy gorączce i ostrych infekcjach, zakrzepicy, skłonności do krwawień, na uszkodzonej skórze, w okolicy przedniej szyi i oczu oraz u osób z zaburzeniami czucia. Przy prądzie stałym przeciwwskazaniem jest też metal w obszarze zabiegu.

Ostrożności wymagają padaczka, zaburzenia rytmu serca i inne wszczepione urządzenia elektroniczne. Szczegóły dla poszczególnych zabiegów zebraliśmy we wpisie przeciwwskazania do fizykoterapii. Ból po urazie, ból nocny z chudnięciem, gorączka lub postępujące osłabienie kończyny wymagają najpierw wizyty u lekarza.

Podsumowanie

Elektroterapia obejmuje prądy stałe, małej i średniej częstotliwości; większość działa przeciwbólowo, a elektrostymulacja pobudza mięśnie. Dowody są najmocniejsze dla elektrostymulacji jako dodatku do ćwiczeń. Każdy zabieg elektroterapii w gabinecie w Rydułtowach kosztuje 15 zł.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

• Mika T., Kasprzak W. (red.), Fizykoterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, wydanie.
• Fuentes J.P. i wsp., Effectiveness of interferential current therapy in the management of musculoskeletal pain: a systematic review and meta-analysis, Physical Therapy, 2010.
• Hauger A.V. i wsp., Neuromuscular electrical stimulation is effective in strengthening the quadriceps muscle after anterior cruciate ligament surgery, Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy, 2018.