Rehabilitacja po złamaniu szyjki kości udowej

Rehabilitacja po złamaniu szyjki kości udowej przebiega zwykle w 3 etapach: w szpitalu (pionizacja i pierwsze kroki z balkonikiem), po powrocie do domu (bezpieczne poruszanie się i ćwiczenia wzmacniające) oraz w fazie powrotu do samodzielności (chód, schody, równowaga). Nadrzędne są zalecenia chirurga – to on decyduje, jak mocno wolno obciążać nogę i jakich ruchów unikać.

Poradnik dla bliskich i opiekunów: co sprawdzić w wypisie, jak przygotować dom, pierwsze ćwiczenia i objawy alarmowe.

Jakie są etapy rehabilitacji po złamaniu szyjki kości udowej?

Pierwszy etap trwa w szpitalu: ćwiczenia oddechowe i przeciwzakrzepowe, siadanie, pionizacja i pierwsze kroki z balkonikiem. Drugi zaczyna się w domu: bezpieczne wstawanie, chodzenie po mieszkaniu i ćwiczenia wzmacniające. Trzeci to powrót do samodzielności: chód z kulą lub bez, schody i ćwiczenia równowagi. Tempo przejścia między etapami jest zawsze indywidualne.

Złamanie szyjki kości udowej u seniora najczęściej leczy się operacyjnie – wszczepieniem endoprotezy lub zespoleniem kości śrubami albo gwoździem. Od rodzaju operacji zależą zasady obciążania nogi i ewentualne ograniczenia ruchów. Jeśli bliski ma endoprotezę, przeczytaj też wpis rehabilitacja po endoprotezie biodra. Zobacz też stronę rehabilitacja po urazie lub operacji.

Co zrobić po powrocie bliskiego ze szpitala?

Zacznij od dokładnego przeczytania wypisu: rodzaj operacji, dozwolone obciążenie nogi, zakazane ruchy, leki przeciwzakrzepowe i termin kontroli. Potem przygotuj mieszkanie i sprzęt, umów fizjoterapeutę i pilnuj, by senior chodził wyłącznie z zaleconym balkonikiem lub kulami. Zapisuj też na bieżąco pytania do lekarza na najbliższą wizytę kontrolną.

1. Przeczytaj wypis. Zaznacz zalecenia dotyczące obciążania nogi, zakazanych ruchów i leków.
2. Przygotuj mieszkanie. Usuń dywaniki i kable, podwyższ toaletę nakładką, zapewnij krzesło z podłokietnikami i nocne światło. Więcej we wpisie jak przygotować mieszkanie do rehabilitacji domowej.
3. Sprawdź sprzęt. Balkonik lub kule ustawione na właściwą wysokość, buty z pełną piętą.
4. Umów fizjoterapeutę. W domu oceni, co senior potrafi zrobić sam, i ustali plan.
5. Pilnuj codziennego ruchu. Krótkie, częste spacery po mieszkaniu są lepsze niż leżenie przez cały dzień.
6. Zapytaj lekarza o osteoporozę. Złamanie po upadku to sygnał do diagnostyki i leczenia kości.

Jakie ćwiczenia są bezpieczne na początku?

Na początku zwykle stosuje się proste ćwiczenia w leżeniu: „pompowanie” stopami, napinanie mięśni uda i napinanie pośladków. Poprawiają krążenie, zmniejszają ryzyko zakrzepicy i przygotowują mięśnie do chodzenia. Wykonuj je tylko wtedy, gdy zalecono je w szpitalu lub zaakceptował je fizjoterapeuta, i nie wykonuj ruchów, których zabronił chirurg.

1. Pompowanie stopami. Pozycja: leżenie na plecach. Ruch: zginanie i prostowanie stóp w stawach skokowych. Dawkowanie: 10–15 powtórzeń, kilka razy dziennie.
2. Napinanie mięśni uda. Pozycja: leżenie, nogi wyprostowane. Ruch: dociśnij kolano do materaca, przytrzymaj 5 sekund, rozluźnij. Dawkowanie: 10 powtórzeń, 2–3 razy dziennie.
3. Napinanie pośladków. Pozycja: leżenie na plecach. Ruch: ściśnij pośladki, przytrzymaj 5 sekund, rozluźnij. Dawkowanie: 10 powtórzeń, 2–3 razy dziennie.

Jeśli ból się nasila lub promieniuje, przerwij ćwiczenie i skonsultuj się z fizjoterapeutą.

Jakich błędów unikać?

Najczęstsze błędy to długie leżenie „dla bezpieczeństwa”, chodzenie bez balkonika lub kul wcześniej, niż pozwolił lekarz, obciążanie nogi mocniej niż w zaleceniach, wykonywanie zakazanych ruchów biodra, wyręczanie seniora we wszystkim, pomijanie leków przeciwzakrzepowych i przeciwbólowych oraz pozostawienie w mieszkaniu przeszkód, o które łatwo się potknąć.

Jak wygląda rehabilitacja po złamaniu biodra w domu?

Fizjoterapeuta przyjeżdża do mieszkania seniora, ocenia jego siłę, zakres ruchu i chód, a następnie ćwiczy z nim wstawanie, przesiadanie, chodzenie z balkonikiem lub kulami i pokonywanie schodów w realnych warunkach. Uczy też opiekuna bezpiecznej asekuracji. Rehabilitację domową prowadzimy do 15 km od Rydułtów, m.in. w Rybniku i Wodzisławiu Śląskim.

Ceny obowiązują od 08.2026. Liczbę wizyt fizjoterapeuta ustala indywidualnie po konsultacji. Ogólne zasady opieki po wypisie opisujemy we wpisie rehabilitacja seniora po wyjściu ze szpitala.

Podsumowanie

Rehabilitacja po złamaniu szyjki kości udowej ma zwykle 3 etapy: szpitalny, wczesny domowy i powrót do samodzielności, a ich tempo zależy od zaleceń chirurga. Opiekun czyta wypis, przygotowuje mieszkanie i pilnuje codziennego ruchu. Nagły ból biodra, skrócenie nogi lub obrzęk łydki wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

• National Institute for Health and Care Excellence (NICE), Hip fracture: management (CG124), aktualizacja 2023.
• Fernandez M.A., Griffin X.L., Costa M.L., Management of hip fracture, British Medical Bulletin, 2015.
• Handoll H.H.G. i wsp., Interventions for improving mobility after hip fracture surgery in adults, Cochrane Database of Systematic Reviews, 2022.
• Montero-Odasso M. i wsp., World guidelines for falls prevention and management for older adults, Age and Ageing, 2022.