Garbienie się nastolatka przy telefonie — jak reagować

Garbienie się nastolatka przy telefonie to najczęściej nawyk, a nie wada kręgosłupa. Pomaga codzienny ruch – WHO zaleca młodzieży co najmniej 60 minut aktywności dziennie – przerwy od ekranu, telefon trzymany bliżej wysokości oczu i spokojna rozmowa zamiast upominania. Kręgosłup warto zbadać, gdy test pochylenia pokazuje asymetrię pleców, garb nie znika przy prostowaniu lub pojawia się ból.

Poniżej wyjaśniamy, jak ekran wpływa na postawę, jak rozmawiać z nastolatkiem bez krytyki, co zmienić w ciągu dnia i po czym poznać, że potrzebne jest badanie.

Czy garbienie się nastolatka to wada postawy?

Najczęściej nie. Plecy okrągłe z nawyku prostują się, gdy nastolatek świadomie stanie prosto lub położy się na brzuchu. Sprzyja im okres szybkiego wzrostu, gdy kości rosną szybciej, niż mięśnie nadążają się wzmacniać, a także wiele godzin siedzenia. Wadą może być garb sztywny, który nie znika przy prostowaniu, oraz asymetria pleców.

Sztywne zaokrąglenie pleców może wynikać na przykład z choroby Scheuermanna, a nierówne łopatki lub talia – ze skoliozy. Te problemy rozpoznaje się badaniem, a nie po samym wyglądzie przy biurku.

Jak telefon i ekran wpływają na postawę?

Patrząc w telefon, nastolatek pochyla głowę do przodu i zaokrągla górną część pleców. W modelu biomechanicznym Hansraja pochylenie głowy o 60 stopni zwiększało obciążenie szyi z ok. 5 do ok. 27 kilogramów. Sam ekran nie uszkadza kręgosłupa, ale wiele godzin w jednej pozycji bez ruchu męczy mięśnie i utrwala nawyk.

Problemem jest więc głównie czas i brak zmian pozycji, a nie samo korzystanie z telefonu. Podobnie działa długie siedzenie przy biurku – o tym, co naprawdę ma znaczenie, piszemy we wpisie skolioza a plecak i biurko.

Jak rozmawiać z nastolatkiem o postawie bez krytyki?

Zamiast powtarzać „nie garb się”, wyjaśnij, dlaczego pozycja ma znaczenie, i wspólnie ustalcie proste zasady, na przykład przerwę po każdym odcinku serialu. Nie oceniaj wyglądu sylwetki, tylko mów o samopoczuciu i sprawności. Dawaj przykład własną postawą i ruchem, a za zmianę nawyku chwal, zamiast wytykać każde pochylenie.

Nastolatki są wrażliwe na uwagi dotyczące ciała, a ciągłe upominanie częściej budzi opór niż zmianę. Lepiej działa propozycja wspólnego spaceru, roweru czy basenu oraz wybór aktywności, którą młody człowiek naprawdę lubi.

Co zmienić w ciągu dnia: ruch, przerwy, ekran?

Najwięcej daje codzienna aktywność, która w sumie trwa co najmniej 60 minut, oraz przerwa od siedzenia co 30–45 minut. Telefon warto trzymać bliżej wysokości oczu, a przy dłuższej nauce korzystać z biurka z dobrze ustawionym krzesłem. Dwa proste ćwiczenia rozluźniające szyję i otwierające klatkę piersiową pomagają przerwać długie siedzenie.

1. Ruch codziennie. Szkolny WF, rower, pływanie, taniec lub gra w piłkę – łącznie co najmniej 60 minut dziennie.
2. Przerwy. Co 30–45 minut przy ekranie wstań, przejdź się i rozciągnij ramiona.
3. Ekran wyżej. Telefon na wysokości klatki piersiowej lub wyżej, łokcie oparte; laptop na podstawce.
4. Cofanie brody. Siad prosto, wzrok przed siebie, powolne cofnięcie brody „do tyłu”, bez opuszczania głowy, utrzymanie 3 sekund: 8–10 powtórzeń, 1–2 razy dziennie.
5. Ściąganie łopatek przy ścianie. Stań plecami do ściany, ręce zgięte w łokciach na wysokości barków, przesuwaj je powoli w górę i w dół, nie odrywając pleców: 8–10 powtórzeń.

Jeśli ból się nasila lub promieniuje, przerwij ćwiczenie i skonsultuj się z fizjoterapeutą.

Kiedy zbadać kręgosłup nastolatka?

Badanie warto zrobić, gdy w teście pochylenia, czyli skłonie do przodu z rękami zwisającymi swobodnie, jedna strona pleców jest wyżej, gdy barki, łopatki lub talia są nierówne, garb nie znika przy prostowaniu albo nastolatek często skarży się na ból pleców. Okres szybkiego wzrostu to czas, w którym skolioza może się nasilać.

Jak wykonać test w domu, opisujemy we wpisie jak rozpoznać skoliozę u dziecka. Fizjoterapeuta ocenia postawę, ruchomość i siłę mięśni, a w razie potrzeby kieruje do ortopedy. Nastolatek przychodzi na wizytę z rodzicem lub opiekunem prawnym zgodnie ze Standardami Ochrony Małoletnich.

Ceny obowiązują od 08.2026. Liczbę wizyt fizjoterapeuta ustala indywidualnie po badaniu.

Podsumowanie

Garbienie się przy telefonie to zwykle nawyk, któremu pomaga co najmniej 60 minut ruchu dziennie, przerwy od ekranu i rozmowa bez krytyki. Asymetria w teście pochylenia, sztywny garb lub ból pleców to powód do badania kręgosłupa, a ból nocny, gorączka czy drętwienie nóg – do lekarza.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

• World Health Organization, WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour, 2020.
• Hansraj K.K., Assessment of stresses in the cervical spine caused by posture and position of the head, Surgical Technology International, 2014;25:277–279.
• Negrini S. i wsp., 2016 SOSORT guidelines: orthopaedic and rehabilitation treatment of idiopathic scoliosis during growth, Scoliosis and Spinal Disorders, 2018;13:3.
• Palazzo C., Sailhan F., Revel M., Scheuermann’s disease: an update, Joint Bone Spine, 2014;81(3):209–214.